قالب وردپرس پاتوق وردپرس افزونه وردپرس
خوانندگانموسیقی ایرانی

دلکش

 

اسیر دام توام

دادی بر بادم

دشت جنون

سحر که از کوه بلند

 

عصمت باقرپور با نام هنری “دلکش” در سال 1304 در بابل زاده شد. هنوز نوجوان بود که نزد خواهرش به تهران آمد و در مدرسه ای که درس می خواند، توجه آموزگار موسیقی” ظهیرالدینی” را به سوی خود جلب کرد که صدای او را پر رنگ و شایسته پرورش تشخیص داده بود

ظهیرالدینی او را به دفتر روح الله خالقی در انجمن مو

سیقی ملی برد و خالقی او را به دست عبدالعلی وزیری خواننده معروف آن زمان سپرد که فوت و فن آوازخوانی را به او بیاموزد.

دوسه سالی بعد پس از آموختن آنچه باید، دلکش در سال 1322 فعالیت آوازخوانی خود را آغاز کرد و در سال 1324 به عنوان آوازخوان به استخدام رادیو ایران در آمد که تازه پنج سالی از بنیادش گذشته بود.

زندگی دلکش از زبان خود او در گفتگوئی با شاهرخ گلستان

در آن سالها، موسیقی سنتی که بر اثر تکرار و تقلید، جاذبه خود را از دست داده بود، نیاز بسیار به نوآوری داشت. اندیشه و احساس نو، آهنگ نو و صدای تازه می طلبید تا از رکود پیش آمده به در آید. نیاز به صدای گرم و رسای زنانه به ویژه برجسته می نمود. قمر الملوک وزیری رفته رفته از توان خواندن افتاده بود و ملوک ضرابی نیز دیگر جاذبه پیشینش را نداشت.

از سوی دیگر آهنگسازان نسل جوانتر که قصد نو آوری در موسی

قی سنتی داشتند، به صداهای تازه ای نیاز داشتند که با نو آوری های آنها سر سازگاری داشته باشد. دلکش یکی از بهترین این صداها بود که از بخت خوش به همکاری دائمی با مهدی خالدی، آهنگساز نو آور و از شاگردان ابوالحسن صبا پرداخت.

همکاری ثمربخش:

همکاری دلکش و خالدی نه تنها برای هر دو آنها مفید بود و هر یک موفقیت دیگری را تضمین می کرد، بلکه در کار ساخت و پرداخت و اجرای تصنیف نیز تحولی پدید آورد.

تا آن زمان تصنیف خوانی چندان اهمیتی نداشت و حتی آواز خوانان برجسته خواندن تصنیف را خلاف شان و اعتبار می دانستند.

اما در آفریده های خالدی تصنیف اهمیت ویژه ای پیدا کرد و صدای رسای دلکش بر این اهمیت و جاذبه تاکید می گذاشت. در برنامه های اجرائی “خالدی – دلک

ش”، تصنیف دوبار اجرا می شد و در آغاز و پایان برنامه جای “پیش در آمد” و “رنگ” می نشست.

این روش ابداعی از آنجا که بر جاذبه های برنامه های موسیقی می افزود، بزودی فراگیر شد و جای تصنیف در همه برنامه های موسیقی رادیوئی گسترده تر و برجسته تر گردید.

متاسفانه همکاری دائمی دلکش و خالدی هفت سالی بیش به درازا نکشید و آن دو در سال 1331 از هم جدا شدند.

با این همه صدای دلکش آنچنان پر و پیمان و جذاب بود که توانست در پیوند با آفریده های آهنگسازان دیگر نیز جلوه بسیار پیدا کند.

دلکش پس از خالدی به ترتیب با جواد لشگری، بزرگ لشگری، حبیب الله بدیعی و علی تجویدی به همکاری پرداخت. در این میان همکاری او با تجویدی پربارتر از دیگران بود و ترانه های بسیاری زیبائی از این همکاری به یادگار مانده است.

گفتنی است که دلکش خود نیز آهنگ می ساخت البته با ن

ام مستعار ” نیلوفر“. ” ساز شکسته” یکی از آهنگهائی است که او خود ساخته و خوانده است.

ترانه ها و فیلمها:

غیر از ” ساز شکسته” خوانده های زیبای دیگری نیز از دلکش بجای مانده است:

آمد نوبهار، آشفته، دل غافل، آه بی اثر، تنها منشین، پشیمان شدم، یاد کودکی، سفر کرده، شب تنهائی، آتش کاروان، به کنارم بنشین و…

آتش کاروان( آهنگ از تجویدی و با شعر بیژن ترقی) و به کنارم بنشین ( از خالدی با شعر رهی معیری) از بازمانده های از یاد نرفتنی دلکش به شمار می روند.از آن گذشته دلکش شماری از ترانه های بومی شمال ایران را نیز بازخوانی کرده است؛ آنهم در سالهایی که رغبت به “بومی خوانی” فراگیر نشده بود.

بازخوانی او بویژه از قطعه معروف “امیری” بسیار زیبا و دقیق از کار

درآمده است.دلکش در چند فیلم سینمایی نیز شرکت کرده است که عبارتند از: شرمسار، مادر (همراه با قمرالملوک وزیری)، افسونگر و دسیسه.دلکش سه چهار سال پیش در سفری به شهرهای مختلف اروپا، با بازخوانی ترانه های پیشین خود، یکبار دیگر تحسین و ستایش ایرانیان برونمرزی را برانگیخت. در آخرین سفر دلکش به لندن، بخش فارسی بی بی سی مجموعه ای از خاطرات و شرح حال دلکش با صدای خود او فراهم کرد. گفتگو، تنظیم و تهیه این مجموعه را که “آواز خاطرات” نام دارد، شاهرخ گلستان برعهده داشت.

دِلکَش (عصمت باقرپور بابُلی) (زادهٔ: اسفند ۱۳۰۳در بابل – درگذشتهٔ: ۱۱ شهریور ۱۳۸۳ تهران) خواننده‌ای ایرانی با صدای تنور بود که در دهه های ۱۳۲۰ تا ۱۳۴۰خورشیدی در زمینه موسیقی دستگاهی ایران فعالیت داشت.

ترانه‌های ماندگار:

از ماندگارترین تصنیف‌های دلکش می‌توان به: به کنارم بنشین،  یاد کودکی،  آتش کاروان، بازگشته،  سفرکرده،  بر تربت حافظ،  ساز شکسته،  می‌گذرم،  پربسته،  گردباد،  آمد با دلجویی،  یاد من کن،  (دو صدایی با ویگن)،  آمد نو بهار،  اسیر دام تو،  پشیمان شدم،  آه بی اثر و …. اشاره کرد.

فیلم‌ها:

دلکش در چند فیلم سینمایی نیز شرکت کرده است که عبارت‌اند از: شرمسار، مادر (همراه با قمرالملوک وزیری)، افسونگر، دسیسه و قمار زندگی ، فردا روشن است.

مرگ:

دلکش چهارشنبه شب ۱۱ شهریور ۱۳۸۳ در سن ۷۹ سالگی در بیمارستان مهر در تهران به مرگ طبیعی درگذشت. از تدفین او در قطعه هنرمندان بهشت زهرا جلوگیری شد و بنا به خواست فرزندش وی را در امامزاده طاهر کرج به خاک سپردند.

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
بستن