قالب وردپرس پاتوق وردپرس افزونه وردپرس
آلات موسیقیموسیقی ایرانینوازندگان

شمشال

در مورد این ساز:

شمشال

شِمشال نوعی ساز بادی و گونه‌ای نی فلزی است و از ساز‌های قدیمی در منطقه کردستان بشمار می رود.

شِمشال در گذشته از چوب ساخته می‌شد. امروز از برنج یا مِسوار ساخته می‌شود.

در سطح آن شش سوراخ وجود دارد. این ساز از لحاظ نوع صدا و وسعت در زمره ساز‌های بَم با طنین خاص خود است. و یکی از ساز‌های اصیل و قدیمی در منطقه «کردستان» است. شمشال، در شمار ساز‌های بادی فلزی برنجی قرار می‌گیرد و از لحاظ نوع صدا و وسعت در زمره ساز‌های بَم با طنین خاص خود است. این ساز از « مِسوار» که آلیاژی زرد رنگ است و از آن برای ساخت سماور‌های قدیمی زغالی استفاده می‌شده، ساخته می شود…

شمشال در فرهنگ عام:

این ساز که تا چندین دهه پیش برای درمان بیماری تییفوس از آن استفاده می کرده اند. بدین نحو که چند روز بر بالین بیمار شمشال می نواختند با این اعتقاد که صدای شمشال موجب عرق کردن بیمار و در نتیجه بهبودی وی می شده است.

شاید صدای شمشال در آرامش بخشیدن به بیمار مؤثر بوده است و نیز این باور که صدای آن درمانگر است.

اندازه شمشال:

طول ساز 50 سانتیمتر

قطر ساز 2 سانتی متر

فاصله اولین سوراخ از سر ساز 28 سانتی متر

فاصله سوراخ ها از هم 5/2 سانتی متر

شیوه نوازندگی:

نواختن شمشال و به طور کلی همه سازهای بادی موسیقی کردستان با روش خاصی که به آن(بین خواردنه وه)binxoaranawa( به معنی نفس خوردن یا نفس برگرداندن) می گویند، بدون انقطاع انجام می شود. از سه انگشت سبابه، وسطی و بنصر برای انگشت گذاری استفاده می گردد. انگشتان دست چپ در بالا روی سوراخهای فوقانی و از انگشتان دست راست برای سوراخ های تحتانی بهره می گیرند. محل دمیدن شمشال به شکل مایل نسبت به سر نوازنده قرار می گیرد. قسمتی از لب پایین به طرف داخل و لب بالایی روی شمشال قرار می گیرد.

شیوه ساخت:

امروزه شمشال را معمولا از فلزی که جنس آن برنج است، می سازند.تا اوایل سده حاضر شمشال را از نی و یا چوب می ساختند. راویان سالخورده شمشال، شمشالهای چوبی را به یاد دارند اما امروزه این نوع شمشال رایج نیست. در فرهنگ های لغت، شمشال مترادف با شمشاد ذکر شده است. بنابراین بعید نیست که وجه تسمیه اتلاق شمشال به این ساز به دلیل ساخت آن با چوب شمشاد باشد.

شمشال

شمشال در موسیقی کردستان از جایگاه ویژه ای برخوردار است. ساختمان ساده و صدای ویژه آن حکایت از قدمت بسیار زیاد آن دارد و به همین دلیل نیز جنبه های قدسی و رمزی اصوات را تا کنون حفظ کرده است. متأسفانه نوازندگان این ساز بسیار انگشت شمارند و آخرین راویان اصوات قدیمی شمشال در سن کهولت می باشند.

نوازنده چیره دست این ساز

(قاله مه ره )

«اسم من قادر عبدالله زاده است. اهل روستای “کولیجه”، از توابع شهرستان “بوکان” آذربایجان هستم. ، 93 یا94 سال سن دارم. “شیخ محمد”، شیخ منطقه بُرهان لقب “قاله مه‌ره” (قادر آرام) را به من داد. از ۱۱ سالگی “شمشال” نواختم، و هرگز این ساز فلزی زرد رنگ را از خودم دور نکرده‌ام.»

منبع:

سازها و آیین ها ی موسیقایی در کردستان

به تحقیق جناب آقای حاجی امینیمیراث فرهنگی کردستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
بستن